Diferencia entre revisiones de «N»
Ir a la navegación
Ir a la búsqueda
Sin resumen de edición |
Sin resumen de edición |
||
| Línea 11: | Línea 11: | ||
|n. | |n. | ||
|ratón | |ratón | ||
|pl. | |pl.naikatsi | ||
|'''naika tɨ nawaya''' "<teiwarikɨ?>" | |'''naika tɨ nawaya''' "<teiwarikɨ?>" | ||
|- | |- | ||
| Línea 17: | Línea 17: | ||
|n. | |n. | ||
|guanacastle | |guanacastle | ||
| | |pl. nakate | ||
|'''naka pɨ'etɨ''' "el guanacastie da sombra " | |'''naka pɨ'etɨ''' "el guanacastie da sombra " | ||
|- | |- | ||
|[[Nakari|'''nakari''']] | |[[Nakari|'''nakari''']] | ||
| Línea 47: | Línea 41: | ||
|n. | |n. | ||
|telefono | |telefono | ||
| | |pl. niukamete | ||
|'''niukame kunie p+pa''' "el telefono esta grande" | |'''niukame kunie p+pa''' "el telefono esta grande" | ||
|- | |- | ||
| Línea 53: | Línea 47: | ||
|n. | |n. | ||
|hombro | |hombro | ||
| | |pl. naiparite | ||
|'''ne nenaipari nepuyuitɨwa''' "yo muebo mi hombro" | |'''ne nenaipari nepuyuitɨwa''' "yo muebo mi hombro" | ||
|- | |- | ||
| Línea 95: | Línea 89: | ||
| | | | ||
|navaja | |navaja | ||
| | |pl. nawaxate | ||
|nawaxa tiyu xiteke "el cuchillo corta" | |nawaxa tiyu xiteke "el cuchillo corta" | ||
|- | |- | ||
Revisión del 06:49 19 jul 2025
· ′A · 'E · H · ′I · ′Ɨ · K · Kw · M · N · P · R · T · Ts · U · W · X · Y ·
| Wixárika | Clase léxico | Español | Gramática y Variantes | Ejemplo |
| naika | n. | ratón | pl.naikatsi | naika tɨ nawaya "<teiwarikɨ?>" |
| naka | n. | guanacastle | pl. nakate | naka pɨ'etɨ "el guanacastie da sombra " |
| nakari | n. | nopal | takai nakari nepekwai "ayer comí con nopal" | |
| neni | n. | lengua | takai wakaxi nenieya nepetakwai "ayer comí lengua de vaca" | |
| nawa | n. | tejuino | nawa p+taxa+ye "el tejuino es amariyo" | |
| niukame | n. | telefono | pl. niukamete | niukame kunie p+pa "el telefono esta grande" |
| naipari | n. | hombro | pl. naiparite | ne nenaipari nepuyuitɨwa "yo muebo mi hombro" |
| nakatari | mosca del ciervo | p. nakatarixi | nakatari xuriya pu 'itsewe "la mosca del ciervo chupa sangre" | |
| nakawe | la abuela lluvia | nakawe wiyeri pɨ nɨ'a "la abuella lluvia manda a la lluvia" | ||
| narakaxi | naranja | narakaxi pu'uraɨye "la naranja es redonda" | ||
| narakaximaɨye | color naranja | kamixa pu narakaxi maɨye "la camisa es de color naranja" | ||
| nauka | cuatro | puxu naukame 'ɨkate pa 'uitɨa "el burro tiene cuatro patas" | ||
| nauka tewiyari | ochenta | kutsi nauka tewiyari pexeiya "la abuela tiene ochenta años" | ||
| nawaxa | navaja | pl. nawaxate | nawaxa tiyu xiteke "el cuchillo corta" | |
| nawi | cuero | pl. nawiyarite | maxa nawiyari "el cuero de venado" | |
| naxi | cal | xakwitsarita naxi nepukawiwi "heche cal al nixtamal" | ||
| neɨke | casado | teukari pu neɨke "mi abuelo esta casado" | ||
| niwe | hijo | xeime niwe nepe xeiya "tengo un hijo" | ||
| nakɨtsa | arete | pl. nakɨtsate | nakɨtsate tsipu 'anene "estan bien bonitos los aretes" |