Diferencia entre revisiones de «K»

De Wiiki
Ir a la navegación Ir a la búsqueda
Ubaldo (discusión | contribs.)
Sin resumen de edición
Paola (discusión | contribs.)
Sin resumen de edición
Línea 104: Línea 104:
|estijera
|estijera
|
|
|'''kɨmeme kunie rata kiema''' "la estijera sabe cortar mucho"
|kɨmeme kunie rata kiema "la estijera sabe cortar mucho"
|-
|-
|kuka
|kuka
Línea 110: Línea 110:
|chaquira
|chaquira
|
|
|'''kukakɨ waɨka  meputeti wewiwa''' "con la chaquira hacen muchas cosas"
|kukakɨ waɨka  meputeti wewiwa "con la chaquira hacen muchas cosas"
|-
|-
|k+xeme
|k+xeme
Línea 116: Línea 116:
|lampara
|lampara
|
|
|'''k+xeme nepauyeh+a''' "perdi mi lampara"
|k+xeme nepauyeh+a "perdi mi lampara"
|-
|-
|kanari
|kanari
Línea 122: Línea 122:
|guitarra
|guitarra
|kanarite
|kanarite
|'''karanik+ neputiuti yuit+wa''' "toco con mi guitarra"
|karanik+ neputiuti yuit+wa "toco con mi guitarra"
|-
|-
|kape
|kape
Línea 128: Línea 128:
|cafe
|cafe
|
|
|'''nekakai pukapemawi''' "mis huaraches son de color café"
|nekakai pukapemawi "mis huaraches son de color café"
|-
|-
|kutuxie
|kutuxie
Línea 134: Línea 134:
|gris
|gris
|
|
|'''nepuxu peukutuxie''' "mi burro es de color gris"
|nepuxu peukutuxie "mi burro es de color gris"
|-
|-
|k+pa xikame
|keri
|n.
|palo del diablo
|
|
|maquina para cortar cabello
|takai y+wik+ta keri ne pe eni "ayer en la noche escuche al palo del diablo"
|-
|keuxa
|n.
|quelite
|
|
|'''nematsika pekaxike''' "le cortaron el cabello a mi hermano"
|xike ximeri keuxa ne pe kuai "aserrato en la mañana comi con quelite"  
|-
|-
|kana
|kwitsi
|
|n.
|frente
|gusano
|
|
|'''kwinie nepukananena''' "tengo grande la frente"
|kuitsi peu tsi+ra+ye"el gusano es berde"
|-
|-
|kwie
|kwaxawi
|
|n.
|tierra
|beso
|
|
|'''kwie nepeku'inix+''' "fui a escarbar tierra"
|takai ne nepe itsiya"ayer ami me besaron "
|-
|-
|kanuwa
|kauxai
|
|n.
|bote de transporte
|zorra
|
|
|kanuwatsie nepanutiya "me subi en un bote de transporte"
|taikai kauxai pa tsuakakai"en la tarde lloro una zoxa"
|}
|}

Revisión del 11:48 2 jul 2025

· ′A · 'E · H · ′I · ′Ɨ · K · Kw · M · N · P · R · T · Ts · U · W · X · Y ·


Wixárika Clase léxico Español Gramática y Variantes Ejemplo
kakai n. huarache, calzado
kakaɨyari ancestro, deidad
kakaɨyarikatsie Top. "lugar donde están las deidades"
karimutsi n. Pochote karimutsi tuturiyari tsiputiyuxexeiya
ke'aku excl. hola
kemɨtiukutetewa frase toponimos, lugares nombrados, "como se llaman los lugares"
s. casa kiekari, kiekame,
kɨpí s. mariposa kɨpí tsipeu'ane

"<español>"

kɨrinku s. estadounidense, gringo, angloparlante
kɨrinkukɨ s. idioma inglés
kamixa n. camisa, playera, blusa. kamixa pɨ tɨni
kɨtsiuri n. morral kɨtsiurita te mɨ teuka pine
kɨxauri n. bule , botella kuxauritsie ha me puka tu'a "hechan el agua en el bule"
kɨmɨ gorgojo kɨmɨ 'iku pu kwa'a "el gorgojo come maiz"
kapa venenosa
kɨmeme estijera kɨmeme kunie rata kiema "la estijera sabe cortar mucho"
kuka chaquira kukakɨ waɨka meputeti wewiwa "con la chaquira hacen muchas cosas"
k+xeme lampara k+xeme nepauyeh+a "perdi mi lampara"
kanari guitarra kanarite karanik+ neputiuti yuit+wa "toco con mi guitarra"
kape cafe nekakai pukapemawi "mis huaraches son de color café"
kutuxie gris nepuxu peukutuxie "mi burro es de color gris"
keri n. palo del diablo takai y+wik+ta keri ne pe eni "ayer en la noche escuche al palo del diablo"
keuxa n. quelite xike ximeri keuxa ne pe kuai "aserrato en la mañana comi con quelite"
kwitsi n. gusano kuitsi peu tsi+ra+ye"el gusano es berde"
kwaxawi n. beso takai ne nepe itsiya"ayer ami me besaron "
kauxai n. zorra taikai kauxai pa tsuakakai"en la tarde lloro una zoxa"