Diferencia entre revisiones de «W»
Ir a la navegación
Ir a la búsqueda
Sin resumen de edición |
Sin resumen de edición |
||
| Línea 9: | Línea 9: | ||
|- | |- | ||
|'''[[wiiki]]''' | |'''[[wiiki]]''' | ||
| | |n. | ||
|pajaro | |pajaro | ||
| | | | ||
| Línea 15: | Línea 15: | ||
|- | |- | ||
| '''[[wari]]''' | | '''[[wari]]''' | ||
| | |n. | ||
|espalda | |espalda | ||
| | | | ||
| Línea 21: | Línea 21: | ||
|- | |- | ||
|'''[[waapuru]]''' | |'''[[waapuru]]''' | ||
| | |n. | ||
|eucalipto | |eucalipto | ||
| | | | ||
| Línea 27: | Línea 27: | ||
|- | |- | ||
| [[Wita|'''wita''']] | | [[Wita|'''wita''']] | ||
| | |n. | ||
|estambre | |estambre | ||
| | | | ||
| Línea 33: | Línea 33: | ||
|- | |- | ||
|[[Watú|'''watú''']] | |[[Watú|'''watú''']] | ||
| | |n. | ||
|rodilla | |rodilla | ||
| | | | ||
| Línea 39: | Línea 39: | ||
|- | |- | ||
|[[War i|'''warɨi''']] | |[[War i|'''warɨi''']] | ||
| | |n. | ||
|columpio | |columpio | ||
| | | | ||
| Línea 45: | Línea 45: | ||
|- | |- | ||
|[[Wipame emɨpa|'''wipame''']] | |[[Wipame emɨpa|'''wipame''']] | ||
| | |n. | ||
|aguja grande | |aguja grande | ||
| | | | ||
| Línea 51: | Línea 51: | ||
|- | |- | ||
|[[Waki|'''waki''']] | |[[Waki|'''waki''']] | ||
| | |n. | ||
|seco | |seco | ||
| | | | ||
| Línea 63: | Línea 63: | ||
|- | |- | ||
|[[Waii|'''waii''']] | |[[Waii|'''waii''']] | ||
| | |n. | ||
|carne | |carne | ||
| | | | ||
| Línea 69: | Línea 69: | ||
|- | |- | ||
|[[Warɨkaɨ|'''warɨkaɨ''']] | |[[Warɨkaɨ|'''warɨkaɨ''']] | ||
| | |n. | ||
|suegra | |suegra | ||
| | | | ||
| Línea 75: | Línea 75: | ||
|- | |- | ||
|[[Warutsi|'''warutsi''']] | |[[Warutsi|'''warutsi''']] | ||
| | |n. | ||
|abuela | |abuela | ||
| | | | ||
|'''warutsi tixu'uu''' | |'''warutsi tixu'uu''' "mi abuela esta bordando" | ||
|- | |- | ||
|[[Waɨkawa|'''waɨkawa''']] | |[[Waɨkawa|'''waɨkawa''']] | ||
| | |n. | ||
|mucho | |mucho | ||
| | | | ||
|'''wa+kawa k+yexi puxuawe''' | |'''wa+kawa k+yexi puxuawe''' "hay mucha leña" | ||
|- | |- | ||
|[[Weiya|'''weiya''']] | |[[Weiya|'''weiya''']] | ||
| | |v. | ||
|cazar | |cazar | ||
| | | | ||
|'''hik+ tetekuweiya''' | |'''hik+ tetekuweiya''' "hoy vamos a ir a cazar" | ||
|- | |- | ||
|[[Wika|'''wika''']] | |[[Wika|'''wika''']] | ||
| | |n. | ||
|pichoaca | |pichoaca | ||
| | | | ||
| Línea 99: | Línea 99: | ||
|- | |- | ||
|[[Wiya|'''wiya''']] | |[[Wiya|'''wiya''']] | ||
| | |n. | ||
|aceite | |aceite | ||
| | | | ||
| Línea 105: | Línea 105: | ||
|- | |- | ||
|[[Wipi|'''wipi''']] | |[[Wipi|'''wipi''']] | ||
| | |n. | ||
|tarraya | |tarraya | ||
| | | | ||
|'''wipik+ tsapari nep+waretiwi''' " | |'''wipik+ tsapari nep+waretiwi''' "con la tarraya agarre pescados" | ||
|- | |- | ||
|[[Witari|'''witari''']] | |[[Witari|'''witari''']] | ||
| | |m. | ||
|lluvia | |lluvia | ||
| | | | ||
|'''takai witari paukuyeix+a''' | |'''takai witari paukuyeix+a''' "ayer vino la lluvia" | ||
|- | |- | ||
|[[Wixarika|'''wixarika''']] | |[[Wixarika|'''wixarika''']] | ||
| | |n. | ||
|huichol | |huichol | ||
| | |pl. '''wixaritari''' | ||
|'''takai wixarika mat+a neuretixa''' | |'''takai wixarika mat+a neuretixa''' "ayer hablé con un huichol" | ||
|- | |- | ||
|[[Wexu|'''wexu''']] | |[[Wexu|'''wexu''']] | ||
| | |n. | ||
|guajes | |guajes | ||
| | | | ||
|'''takai wexu nepek+t+''' | |'''takai wexu nepek+t+''' "ayer fui a traer guajes" | ||
|- | |- | ||
|[[Wakaxi|'''wakaxi''']] | |[[Wakaxi|'''wakaxi''']] | ||
| | |n. | ||
|vaca | |vaca | ||
| | | | ||
| Línea 135: | Línea 135: | ||
|- | |- | ||
|[[Wakana|'''wakana''']] | |[[Wakana|'''wakana''']] | ||
| | |n. | ||
|gallina | |gallina | ||
| | | | ||
| Línea 141: | Línea 141: | ||
|- | |- | ||
|[[Waxa|'''waxa''']] | |[[Waxa|'''waxa''']] | ||
| | |n. | ||
|milpa | |milpa | ||
| | | | ||
| Línea 147: | Línea 147: | ||
|- | |- | ||
|[[Wikɨari|'''wikɨari''']] | |[[Wikɨari|'''wikɨari''']] | ||
| | |n. | ||
|flor de oliva | |flor de oliva | ||
| | | | ||
Revisión del 07:52 12 jul 2025
· ′A · 'E · H · ′I · ′Ɨ · K · Kw · M · N · P · R · T · Ts · U · W · X · Y ·
| Wixárika | Clase léxico | Español | Gramática y Variantes | Ejemplo |
| wiiki | n. | pajaro | wiiki tsiputiukwika "el pajaro canta bonito" | |
| wari | n. | espalda | newari netsiukukuine "me duele mi espalda" | |
| waapuru | n. | eucalipto | waapuru 'eputewi " el eucalipto es alto" | |
| wita | n. | estambre | wita tsipu'ane "el estambre esta bonito" | |
| watú | n. | rodilla | nepetiwatumɨrixɨ " me lastime mi rodilla" | |
| warɨi | n. | columpio | warɨitsie neputiwarɨipa "me subo en el columpio" | |
| wipame | n. | aguja grande | wipame em+papa nepetinanai "compre algunas agujas grandes" | |
| waki | n. | seco | k+ye puwaki'' el palo esta seco | |
| Wawiekame | nom. | nombre | ne netitewa wawiekame ''yo me llamo Wawiekame" | |
| waii | n. | carne | waii puwaiwa "el carne se come" | |
| warɨkaɨ | n. | suegra | newar+ka+ yuniwe netsewit+t+a "mi suegra me dio asu hija" | |
| warutsi | n. | abuela | warutsi tixu'uu "mi abuela esta bordando" | |
| waɨkawa | n. | mucho | wa+kawa k+yexi puxuawe "hay mucha leña" | |
| weiya | v. | cazar | hik+ tetekuweiya "hoy vamos a ir a cazar" | |
| wika | n. | pichoaca | wikak+ tepuka'etsa''con la pichoaca senbramos'' | |
| wiya | n. | aceite | awiyak+ te puteuti'etsa''con el aceite cosinamos'' | |
| wipi | n. | tarraya | wipik+ tsapari nep+waretiwi "con la tarraya agarre pescados" | |
| witari | m. | lluvia | takai witari paukuyeix+a "ayer vino la lluvia" | |
| wixarika | n. | huichol | pl. wixaritari | takai wixarika mat+a neuretixa "ayer hablé con un huichol" |
| wexu | n. | guajes | takai wexu nepek+t+ "ayer fui a traer guajes" | |
| wakaxi | n. | vaca | wakaxi peupitu "la vaca esta pinta" | |
| wakana | n. | gallina | wakana tawari p+x+r+wa "la gallina pone huevos" | |
| waxa | n. | milpa | waxa p+tsitsi+rawi "la milpa es verde" | |
| wikɨari | n. | flor de oliva | wik+ari putuxa "la flor de oliva es blanko" | |
| w+w+reme | ||||
| wa'+ | ||||
| waikari | ||||
| wainaruri | ||||
| wakana itsari | ||||
| wakaxi itsari | ||||
| waki | ||||
| watsu | ||||
| weupu | ||||
| weurai | ||||
| winiyari |